B e o w u l f

B e o w u l f ' s   r e t u r n
t o   G e a t l a n d

_____________________

Cwom tha to flode | felamodigra,
hægstealdra heap, | hringnet bæron,

1890

locene leodhosyrcan. | Landweard onfand
eftsidh eorla, | swa he ær dyde;
no he mid hearme | of hlidhes nosan
gæstas grette, | ac him togeanes rad,
cwædh thæt wilcuman | Wedera leodum

1895

scathan scirhame | to scipe foron.
Tha wæs on sande | sægeap naca
hladen herewædum, | hringedstefna,
mearum ond madhmum; | mæst hlifade
ofer Hrodhgares | hordgestreonum.

1900

He thæm batwearde | bunden golde
swurd gesealde, | thæt he sydhthan wæs
on meodubence | mathme thy weorthra,
yrfelafe. | Gewat him on naca
drefan deop wæter, | Dena land ofgeaf.

1905

Tha wæs be mæste | merehrægla sum,
segl sale fæst; | sundwudu thunede.
No thær wegflotan | wind ofer ydhum
sidhes getwæfde; | sægenga for,
fleat famigheals | fordh ofer ydhe,

1910

bundenstefna | ofer brimstreamas,
thæt hie Geata clifu | ongitan meahton,
cuthe næssas. | Ceol up gethrang
lyftgeswenced, | on lande stod.

Hrathe wæs æt holme | hydhweard geara,

1915

se the ær lange tid | leofra manna
fus æt farodhe | feor wlatode;
sælde to sande | sidfæthme scip,
oncerbendum fæst, | thy læs hym ytha dhrym
wudu wynsuman | forwrecan meahte.

1920

Het tha up beran | æthelinga gestreon,
frætwe ond fætgold; | næs him feor thanon
to gesecanne | sinces bryttan,
Higelac Hrethling, | thær æt ham wunadh
selfa mid gesidhum | sæwealle neah.

1925

Bold wæs betlic, | bregorof cyning,
heah in healle, | Hygd swidhe geong,
wis, welthungen, | theah dhe wintra lyt
under burhlocan | gebiden hæbbe,
Hærethes dohtor; | næs hio hnah swa theah,

1930

ne to gneadh gifa | Geata leodum,
mathmgestreona. | Mod thrydho wæg,
fremu folces cwen, | firen ondrysne.
Nænig thæt dorste | deor genethan
swæsra gesidha, | nefne sinfrea,

1935

thæt hire an dæges | eagum starede,
ac him wælbende | weotode tealde
handgewrithene; | hrathe seothdhan wæs
æfter mundgripe | mece gethinged,
thæt hit sceadenmæl | scyran moste,

1940

cwealmbealu cydhan. | Ne bidh swylc cwenlic theaw
idese to efnanne, | theah dhe hio ænlicu sy,
thætte freodhuwebbe | feores onsæce
æfter ligetorne | leofne mannan.

Huru thæt onhohsnode | Hemminges mæg;

1945

ealodrincende | odher sædan,
thæt hio leodbealewa | læs gefremede,
inwitnidha, | sydhdhan ærest weardh
gyfen goldhroden | geongum cempan,
ædhelum diore, | sydhdhan hio Offan flet

1950

ofer fealone flod | be fæder lare
sidhe gesohte; | dhær hio sydhdhan well
in gumstole, | gode, mære,
lifgesceafta | lifigende breac,
hiold heahlufan | widh hæletha brego,

1955

ealles moncynnes | mine gefræge
thone selestan | bi sæm tweonum,
eormencynnes. | Fordham Offa wæs
geofum ond gudhum, | garcene man,
wide geweordhod, | wisdome heold

1960

edhel sinne; | thonon Eomer woc
hæledhum to helpe, | Hemminges mæg,
nefa Garmundes, | nidha cræftig.

Gewat him dha se hearda | mid his hondscole
sylf æfter sande | sæwong tredan,

1965

wide warodhas. | Woruldcandel scan,
sigel sudhan fus. | Hi sidh drugon,
elne geeodon, | to dhæs dhe eorla hleo,
bonan Ongentheoes | burgum in innan,
geongne gudhcyning | godne gefrunon

1970

hringas dælan. | Higelace wæs
sidh Beowulfes | snude gecydhed,
thæt dhær on wordhig | wigendra hleo,
lindgestealla, | lifigende cwom,
headholaces hal | to hofe gongan.

1975

Hradhe wæs gerymed, | swa se rica bebead,
fedhegestum | flet innanweard.
Gesæt tha widh sylfne | se dha sæcce genæs,
mæg widh mæge, | sydhdhan mandryhten
thurh hleodhorcwyde | holdne gegrette,

1980

meaglum wordum. | Meoduscencum hwearf
geond thæt healreced | Hæredhes dohtor,
lufode dha leode, | lidhwæge bær
hæledhum to handa. | Higelac ongan
sinne geseldan | in sele tham hean

1985

fægre fricgcean | (hyne fyrwet bræc,
hwylce Sægeata | sidhas wæron):

"Hu lomp eow on lade, | leofa Biowulf,
tha dhu færinga | feorr gehogodest
sæcce secean | ofer sealt wæter,

1990

hilde to Hiorote? | Ac dhu Hrodhgare
widcudhne wean | wihte gebettest,
mærum dheodne? | Ic dhæs modceare
sorhwylmum seadh, | sidhe ne truwode
leofes mannes; | ic dhe lange bæd

1995

thæt dhu thone wælgæst | wihte ne grette,
lete Sudhdene | sylfe geweordhan
gudhe widh Grendel. | Gode ic thanc secge
thæs dhe ic dhe gesundne | geseon moste."

Biowulf madhelode, | bearn Ecgdhioes:

2000

"thæt is undyrne, | dryhten Higelac,
micel gemeting, | monegum fira,
hwylc orleghwil | uncer Grendles
weardh on dham wange, | thær he worna fela
Sigescyldingum | sorge gefremede,

2005

yrmdhe to aldre. | Ic dhæt eall gewræc,
swa begylpan ne thearf | Grendeles maga
ænig ofer eordhan | uhthlem thone,
se dhe lengest leofadh | ladhan cynnes,
facne bifongen. | Ic dhær furdhum cwom

2010

to dham hringsele | Hrodhgar gretan;
sona me se mæra | mago Healfdenes,
sydhdhan he modsefan | minne cudhe,
widh his sylfes sunu | setl getæhte.
Weorod wæs on wynne; | ne seah ic widan feorh

2015

under heofones hwealf | healsittendra
medudream maran. | Hwilum mæru cwen,
fridhusibb folca, | flet eall geondhwearf,
bædde byre geonge; | oft hio beahwridhan
secge sealde, | ær hie to setle geong.

2020

Hwilum for dugudhe | dohtor Hrodhgares
eorlum on ende | ealuwæge bær;
tha ic Freaware | fletsittende
nemnan hyrde, | thær hio nægled sinc
hæledhum sealde. | Sio gehaten is,

2025

geong, goldhroden, | gladum suna Frodan;
hafadh thæs geworden | wine Scyldinga,
rices hyrde, | ond thæt ræd taladh,
thæt he mid dhy wife | wælfæhdha dæl,
sæcca gesette. | Oft seldan hwær

2030

æfter leodhryre | lytle hwile
bongar bugedh, | theah seo bryd duge!

Mæg thæs thonne ofthyncan | dheodne Headhobeardna
ond thegna gehwam | thara leoda,
thonne he mid fæmnan | on flett gædh,

2035

dryhtbearn Dena, | dugudha biwenede;
on him gladiadh | gomelra lafe,
heard ond hringmæl | Headhabeardna gestreon
thenden hie dham wæpnum | wealdan moston,
odhdhæt hie forlæddan | to dham lindplegan

2040

swæse gesidhas | ond hyra sylfra feorh.

Thonne cwidh æt beore | se dhe beah gesyhdh,
eald æscwiga, | se dhe eall geman,
garcwealm gumena | (him bidh grim sefa),
onginnedh geomormod | geongum cempan

2045

thurh hredhra gehygd | higes cunnian,
wigbealu weccean, | ond thæt word acwydh:
'Meaht dhu, min wine, | mece gecnawan
thone thin fæder | to gefeohte bær
under heregriman | hindeman sidhe,

2050

dyre iren, | thær hyne Dene slogon,
weoldon wælstowe, | sydhdhan Widhergyld læg,
æfter hæletha hryre, | hwate Scyldungas?
Nu her thara banena | byre nathwylces
frætwum hremig | on flet gædh,

2055

mordhres gylpedh, | ond thone madhthum byredh,
thone the dhu mid rihte | rædan sceoldest.'
Manadh swa ond myndgadh | mæla gehwylce
sarum wordum, | odhdhæt sæl cymedh
thæt se fæmnan thegn | fore fæder dædum

2060

æfter billes bite | blodfag swefedh,
ealdres scyldig; | him se odher thonan
losadh lifigende, | con him land geare.
Thonne biodh abrocene | on ba healfe
adhsweord eorla; | sydhdhan Ingelde

2065

wealladh wælnidhas, | ond him wiflufan
æfter cearwælmum | colran weordhadh.

Thy ic Headhobeardna | hyldo ne telge,
dryhtsibbe dæl | Denum unfæcne,
freondscipe fæstne. | Ic sceal fordh sprecan

2070

gen ymbe Grendel, | thæt dhu geare cunne,
sinces brytta, | to hwan sydhdhan weardh
hondræs hæledha. | Sydhdhan heofones gim
glad ofer grundas, | gæst yrre cwom,
eatol, æfengrom, | user neosan,

2075

dhær we gesunde | sæl weardodon.
Thær wæs Hondscio | hild onsæge,
feorhbealu fægum; | he fyrmest læg,
gyrded cempa; | him Grendel weardh,
mærum maguthegne | to mudhbonan,

2080

leofes mannes | lic eall forswealg.
No dhy ær ut dha gen | idelhende
bona blodigtodh, | bealewa gemyndig,
of dham goldsele | gongan wolde,
ac he mægnes rof | min costode,

2085

grapode gearofolm. | Glof hangode
sid ond syllic, | searobendum fæst;
sio wæs ordhoncum | eall gegyrwed
deofles cræftum | ond dracan fellum.
He mec thær on innan | unsynnigne,

2090

dior dædfruma, | gedon wolde
manigra sumne; | hyt ne mihte swa,
sydhdhan ic on yrre | uppriht astod.

To lang ys to reccenne | hu ic dham leodsceadhan
yfla gehwylces | ondlean forgeald;

2095

thær ic, theoden min, | thine leode
weordhode weorcum. | He on weg losade,
lytle hwile | lifwynna breac;
hwæthre him sio swidhre | swadhe weardade
hand on Hiorte, | ond he hean dhonan

2100

modes geomor | meregrund gefeoll.
Me thone wælræs | wine Scildunga
fættan golde | fela leanode,
manegum madhmum, | sydhdhan mergen com
ond we to symble | geseten hæfdon.

2105

Thær wæs gidd ond gleo. | Gomela Scilding,
felafricgende, | feorran rehte;
hwilum hildedeor | hearpan wynne,
gomenwudu grette, | hwilum gyd awræc
sodh ond sarlic, | hwilum syllic spell

2110

rehte æfter rihte | rumheort cyning.
Hwilum eft ongan, | eldo gebunden,
gomel gudhwiga | giogudhe cwidhan,
hildestrengo; | hredher inne weoll,
thonne he wintrum frod | worn gemunde.

2115

Swa we thær inne | ondlangne dæg
niode naman, | odhdhæt niht becwom
odher to yldum. | Tha wæs eft hradhe
gearo gyrnwræce | Grendeles modor,
sidhode sorhfull; | sunu deadh fornam,

2120

wighete Wedra. | Wif unhyre
hyre bearn gewræc, | beorn acwealde
ellenlice; | thær wæs æschere,
frodan fyrnwitan, | feorh udhgenge.
Nodher hy hine ne moston, | sydhdhan mergen cwom,

2125

deadhwerigne, | Denia leode,
bronde forbærnan, | ne on bæl hladan
leofne mannan; | hio thæt lic ætbær
feondes fædhmum | under firgenstream.
Thæt wæs Hrodhgare | hreowa tornost

2130

thara the leodfruman | lange begeate.
tha se dheoden mec | dhine life
healsode hreohmod, | thæt ic on holma gethring
eorlscipe efnde, | ealdre genedhde,
mærdho fremede; | he me mede gehet.

2135

Ic dha dhæs wælmes, | the is wide cudh,
grimne gryrelicne | grundhyrde fond;
thær unc hwile wæs | hand gemæne,
holm heolfre weoll, | ond ic heafde becearf
in dham gudhsele | Grendeles modor

2140

eacnum ecgum, | unsofte thonan
feorh odhferede. | Næs ic fæge tha gyt,
ac me eorla hleo | eft gesealde
madhma menigeo, | maga Healfdenes.

Swa se dheodkyning | theawum lyfde.

2145

Nealles ic dham leanum | forloren hæfde,
mægnes mede, | ac he me madhmas geaf,
sunu Healfdenes, | on minne sylfes dom;
dha ic dhe, beorncyning, | bringan wylle,
estum geywan. | Gen is eall æt dhe

2150

lissa gelong; | ic lyt hafo
heafodmaga | nefne, Hygelac, dhec."

Het dha in beran | eaforheafodsegn,
headhosteapne helm, | hare byrnan,
gudhsweord geatolic, | gyd æfter wræc:

2155

"Me dhis hildesceorp | Hrodhgar sealde,
snotra fengel, | sume worde het
thæt ic his ærest dhe | est gesægde;
cwædh thæt hyt hæfde | Hiorogar cyning,
leod Scyldunga | lange hwile;

2160

no dhy ær suna sinum | syllan wolde,
hwatum Heorowearde, | theah he him hold wære,
breostgewædu. | Bruc ealles well!"

Hyrde ic thæt tham frætwum | feower mearas
lungre, gelice, | last weardode,

2165

æppelfealuwe; | he him est geteah
meara ond madhma. | Swa sceal mæg don,
nealles inwitnet | odhrum bregdon
dyrnum cræfte, | deadh renian
hondgesteallan. | Hygelace wæs,

2170

nidha heardum, | nefa swydhe hold,
ond gehwædher odhrum | hrothra gemyndig.

Hyrde ic thæt he dhone healsbeah | Hygde gesealde,
wrætlicne wundurmadhdhum, | dhone the him Wealhdheo geaf,
dheodnes dohtor, | thrio wicg somod

2175

swancor ond sadolbeorht; | hyre sydhdhan wæs
æfter beahdhege | breost geweordhod.

Swa bealdode | bearn Ecgdheowes,
guma gudhum cudh, | godum dædum,
dreah æfter dome, | nealles druncne slog

2180

heordhgeneatas; | næs him hreoh sefa,
ac he mancynnes | mæste cræfte
ginfæstan gife, | the him god sealde,
heold hildedeor. | Hean wæs lange,
swa hyne Geata bearn | godne ne tealdon,

2185

ne hyne on medobence | micles wyrdhne
drihten Wedera | gedon wolde;
swydhe wendon | thæt he sleac wære,
ædheling unfrom. | Edwenden cwom
tireadigum menn | torna gehwylces.

2190

Het dha eorla hleo | in gefetian,
headhorof cyning, | Hredhles lafe
golde gegyrede; | næs mid Geatum dha
sincmadhthum selra | on sweordes had;
thæt he on Biowulfes | bearm alegde

2195

ond him gesealde | seofan thusendo,
bold ond bregostol. | Him wæs bam samod
on dham leodscipe | lond gecynde,
eard, edhelriht, | odhrum swidhor
side rice | tham dhær selra wæs.